Alergia czy przeziębienie? Jak odróżnić katar u dziecka w sezonie

Czy to alergia czy przeziębienie? Dlaczego katar u dziecka tak trudno rozpoznać

Katar u dziecka to jeden z najczęstszych powodów wizyty u pediatry. Z jednej strony zwykłe przeziębienie, z drugiej – coraz częstsze alergie u dzieci. Objawy bywają bardzo podobne: cieknący nos, kichanie, kaszel, osłabienie. Rodzic patrzy na dziecko i zadaje sobie pytanie: alergia czy przeziębienie – jak odróżnić katar u dziecka w sezonie infekcji i pylenia?

Rozróżnienie przyczyny kataru ma znaczenie nie tylko „dla świętego spokoju”. Inaczej leczy się infekcję wirusową, inaczej alergiczny nieżyt nosa, a nieodpowiednie postępowanie może przedłużać objawy, nasilać dolegliwości, a nawet sprzyjać rozwojowi powikłań (np. zapalenia zatok czy ucha środkowego). Świadomy rodzic jest w stanie już na podstawie obserwacji domowych dość trafnie ocenić, czy ma do czynienia z typowym przeziębieniem, czy raczej z alergią.

Przydatne jest spojrzenie na kilka elementów: nagłość wystąpienia objawów, kolor i konsystencję wydzieliny, towarzyszące dolegliwości, porę roku, a nawet porę dnia, kiedy katar się nasila. Połączenie tych „puzzli” daje zwykle dość jasny obraz sytuacji.

Najważniejsze różnice: alergia a przeziębienie u dziecka

Na początek pomaga ogólne porównanie – czym różni się alergia od przeziębienia, gdy głównym objawem jest katar u dziecka. Zestawienie najważniejszych cech pomaga szybko wychwycić kierunek, w którym warto iść z diagnostyką i domową opieką.

Przegląd w pigułce – tabela porównawcza objawów

Poniższa tabela zbiera najczęstsze różnice, które rodzic może samodzielnie zaobserwować.

Charakter objawów – jak „zachowuje się” przeziębienie, a jak alergia

W przeziębieniu objawy zwykle „rozwijają się” – jednego dnia dziecko trochę pokasłuje, drugiego dochodzi lekki katar, trzeciego ma już pełen zestaw dolegliwości: ból gardła, zatkany nos, gorsze samopoczucie. Katar często zaczyna się wodniście, ale po 2–3 dniach gęstnieje, może mieć żółtawy lub zielonkawy kolor. Dziecko bywa marudne, zmęczone, niechętnie się bawi, narzeka na ból głowy.

Alergia częściej „uderza” nagle. Dziecko wychodzi na dwór w słoneczny wiosenny dzień, bawi się w trawie – po kilkunastu minutach zaczyna kichać seriami, nos „leje się” jak z kranu, oczy są czerwone i łzawiące. Samopoczucie ogólne poza uciążliwym katarem jest często dość dobre: maluch ma siły się bawić, ale przeszkadza mu nos i świąd oczu. Objawy mogą pojawiać się za każdym razem, gdy dziecko jest w kontakcie z alergenem, i ustępować po jego usunięciu.

Typowe sytuacje, które naprowadzają na diagnozę

• Katar tylko w określonych miejscach – np. dziecko kicha i „płynie” mu nos tylko w domu z kotem albo tylko w mieszkaniu dziadków z dywanami, a na dworze objawy słabną. To częsty obraz alergii na sierść lub roztocza.
• Katar zależny od pory roku – powtarzający się co roku w tym samym okresie (np. maj–czerwiec), szczególnie jeśli towarzyszy mu łzawienie oczu, przemawia za alergicznym nieżytem nosa na pyłki roślin.
• Katar po kontakcie z chorymi – kilka dni po przedszkolu, kiedy „połowa grupy” kaszle i smarka, nagle pojawia się u dziecka katar i gorączka. To klasyczny scenariusz przeziębienia.

Objawy przeziębienia u dziecka – kiedy katar to infekcja

Przeziębienie u dziecka to najczęściej zakażenie wirusowe górnych dróg oddechowych. Dla rodzica kluczowe jest wychwycenie typowego przebiegu i dołączających objawów, które alergii zwykle nie towarzyszą.

Przebieg czasowy przeziębienia i kataru wirusowego

Charakterystyczne dla przeziębienia jest to, że objawy pojawiają się kilka dni po kontakcie z osobą kichającą, kaszlącą albo z grupą dzieci w przedszkolu. Okres wylęgania wirusów przeziębienia wynosi z reguły 1–3 dni. Najpierw rodzic zauważa:

• ból lub drapanie w gardle,
• lekkie osłabienie,
• czasem stan podgorączkowy.

Następnie dołącza się wodnisty katar, który w ciągu 2–3 dni gęstnieje. Całość zwykle trwa około tygodnia, czasem do 10 dni. Jeśli dziecko ma już kolejny tydzień zatkany nos i gęstą wydzielinę, to albo przeziębienie przeszło w zapalenie zatok, albo pierwotnie rozpoznane „przeziębienie” jest tak naprawdę alergią, na którą nałożyła się infekcja.

Dodatkowe objawy przemawiające za przeziębieniem

Katar przy przeziębieniu rzadko występuje sam. U dziecka dość często pojawia się cały pakiet dolegliwości:

• Gorączka lub stan podgorączkowy – szczególnie u młodszych dzieci; temperatura może sięgać 38–39°C, choć przy zwykłym przeziębieniu zwykle nie jest bardzo wysoka i stopniowo spada.
• Bóle gardła – dziecko skarży się na „drapanie”, trudności w połykaniu, czasem odmawia jedzenia twardszych pokarmów.
• Kaszel – początkowo suchy, potem wilgotny. Zwłaszcza u przedszkolaków i starszych dzieci kaszel bywa bardzo dokuczliwy w nocy.
• Ogólne rozbicie – maluch jest senny, marudny, mniej chętny do zabawy, łatwo się męczy.
• Bóle mięśni, głowy – częstsze u starszych dzieci, które potrafią już dokładniej opisać swoje dolegliwości.

W alergii też może pojawić się kaszel, ale jest on zwykle suchy, często związany ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, bez typowego „infekcyjnego” obrazu z gorączką i rozbiciem.

Wygląd wydzieliny z nosa przy przeziębieniu

W przeziębieniu katar ma zwykle dwa etapy:

1. Faza wodnistej wydzieliny – nos jest cały czas wilgotny, dziecko często go wyciera, w nocy wydzielina spływa do gardła i może wywoływać kaszel. W tym czasie objawy są bardzo podobne do alergii.
2. Faza gęstej wydzieliny – po 2–3 dniach katar staje się gęstszy, lepki, czasem żółtawy lub zielony. To efekt pracy układu odpornościowego, który „sprząta” po wirusach. Sam kolor nie musi oznaczać zakażenia bakteryjnego.

W alergii wydzielina jest zwykle przezroczysta, bardzo wodnista, często tak obfita, że „leci jak z kranu”. Nie gęstnieje w takim stopniu jak w przeziębieniu, chyba że dołącza się nadkażenie lub długotrwały stan zapalny śluzówki.

Alergiczny nieżyt nosa u dziecka – jak rozpoznać katar alergiczny

Alergia u dziecka często daje o sobie znać właśnie katarem. W praktyce rodzica najczęściej chodzi o alergiczny nieżyt nosa, czyli reakcję układu odpornościowego na pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, pleśnie lub alergeny zwierzęce.

Typowy obraz kataru alergicznego u dzieci

Dla alergicznego kataru bardzo charakterystyczne są:

• Obfity, wodnisty katar – dziecko non stop wyciera nos, chusteczki zużywane są w tempie ekspresowym, wydzielina jest klarowna.
• Napadowe kichanie – nie pojedyncze, ale wielokrotne seria po serii, szczególnie rano po przebudzeniu lub zaraz po wyjściu na dwór w czasie pylenia.
• Świąd nosa i oczu – dziecko trze nos dłonią, „pomarszcza” nos, odruchowo pociera powieki, może mieć zaczerwienione spojówki.
• Brak gorączki – temperatury zwykle nie ma. Jeśli się pojawia, należy szukać innych przyczyn niż sama alergia.
• Łzawienie oczu – szczególnie przy alergii na pyłki, towarzyszą zaczerwienienie i uczucie „piasku pod powiekami”.

U młodszych dzieci trudno czasem odróżnić zwykłe pocieranie oczu ze zmęczenia od świądu alergicznego. W alergii objawy zwykle są silniejsze, powiązane z katarem i pojawiają się w specyficznych sytuacjach (np. po zabawie w trawie, po kontakcie z kotem).

Sezonowość i czynniki wyzwalające alergiczny katar

Jedną z ważniejszych wskazówek, czy katar jest alergiczny, jest czas jego występowania:

• Katar wiosną i wczesnym latem – może wskazywać na alergię na pyłki drzew (brzoza, olcha, leszczyna) i traw.
• Katar późnym latem i jesienią – bywa związany z alergią na chwasty (np. bylicę).
• Całoroczny katar, nasilający się w domu – częściej wiąże się z roztoczami kurzu domowego, pleśniami lub alergenami zwierząt domowych.

Dodatkowo można zaobserwować, że objawy nasilają się w konkretnych okolicznościach:

• podczas wietrznych, suchych dni o wysokim stężeniu pyłków,
• po sprzątaniu, trzepaniu dywanów, porządkach w szafie (roztocza),
• po wizycie u kogoś, kto ma zwierzęta, na które dziecko jest uczulone.

Jeśli katar pojawia się i znika w ścisłym związku z takim czynnikiem, podejrzenie alergii jest bardzo prawdopodobne.

Inne objawy towarzyszące alergii u dziecka

Katar alergiczny rzadko jest całkowicie odosobniony. Zwłaszcza u dzieci z tzw. marszem alergicznym można zauważyć dodatkowe sygnały:

• Zmiany skórne – sucha, swędząca skóra, wyprysk atopowy (AZS), zaczerwienienia w zgięciach łokci i pod kolanami.

Objawy ze strony oczu, skóry i dróg oddechowych

U wielu dzieci alergiczny katar jest tylko jednym z elementów szerszego obrazu. Jeśli przy nawracającym wodnistym katarze pojawiają się również inne dolegliwości, kierunek diagnostyczny staje się wyraźniejszy.

• Oczy – świąd, pieczenie, zaczerwienienie spojówek, intensywne łzawienie, dziecko niechętnie patrzy pod światło, mruży oczy.
• Skóra – przejściowe bąble pokrzywkowe, nasilenie zmian atopowych po kontakcie z alergenem (np. sierścią kota, trawą), wysuszenie i swędzenie skóry policzków, ramion czy podudzi.
• Dolne drogi oddechowe – napadowy kaszel, świsty, „świszczący oddech” po wysiłku albo w nocy, uczucie duszności u starszego dziecka. To może sugerować współistniejącą astmę alergiczną.

Jeśli rodzic widzi, że „katar alergiczny” idzie w parze z napadami kaszlu czy świstami, konieczna jest konsultacja z pediatrą lub alergologiem, bo nieleczona alergia wziewna zwiększa ryzyko rozwoju astmy.

Porównanie: katar alergiczny a przeziębienie – szybka ściągawka dla rodzica

Krótka, „podręczna” analiza kilku cech ułatwia ocenę sytuacji w domu, zanim dziecko trafi do lekarza.

• Początek objawów – przeziębienie rozwija się stopniowo, często po kontakcie z chorymi; alergia pojawia się nagle po ekspozycji na alergen (dwór, kontakt ze zwierzęciem, sprzątanie).
• Czas trwania – katar infekcyjny zwykle ustępuje w ciągu 7–10 dni; alergiczny może trwać tygodniami lub nawracać falami, zależnie od pylenia czy obecności alergenu.
• Charakter wydzieliny – przeziębienie: początkowo wodnista, potem gęsta, żółtawa lub zielona; alergia: przezroczysta, bardzo wodnista, bez wyraźnego „zagęszczania”.
• Objawy ogólne – infekcja: gorączka, osłabienie, bóle mięśni; alergia: dziecko zwykle ma dobre samopoczucie ogólne, choć bywa rozdrażnione z powodu świądu i kataru.
• Kichanie – przeziębienie: pojedyncze, co jakiś czas; alergia: serie kichnięć, zwłaszcza po kontakcie z alergenem.
• Świąd – charakterystyczny dla alergii (nos, podniebienie, oczy), w zwykłym przeziębieniu praktycznie nie występuje.
• Związek z otoczeniem – poprawa poza domem lub w innym mieszkaniu, pogorszenie przy sprzątaniu, kontakcie ze zwierzęciem czy w określonej porze roku mówi bardziej o alergii niż o infekcji.

Rodzic nie musi rozstrzygać wszystkiego sam – celem jest raczej zebranie obserwacji, które potem można przedstawić lekarzowi. Dobrze zapisane spostrzeżenia często skracają drogę do diagnozy.

Kiedy z katarem do lekarza – sygnały alarmowe

Większość dziecięcych katarów to łagodne infekcje wirusowe lub niegroźne alergie sezonowe, ale są sytuacje, w których potrzebna jest pilna konsultacja.

• Wysoka gorączka powyżej 38,5–39°C, która utrzymuje się ponad 2–3 dni lub nawraca po chwilowej poprawie.
• Bardzo zły stan ogólny – dziecko jest apatyczne, trudno je wybudzić, odmawia picia, ma suche usta, płacze bez łez.
• Duszność – przyspieszony oddech, wciąganie przestrzeni międzyżebrowych, zasinienie wokół ust, świsty słyszalne nawet bez stetoskopu.
• Silny ból ucha lub wyciek ropny z ucha – mogą świadczyć o zapaleniu ucha środkowego.
• Ból twarzy, czoła, nasilający się przy pochylaniu, gęsty ropny katar trwający ponad 10 dni – może to być zapalenie zatok.
• Jednostronny, cuchnący katar, szczególnie u małych dzieci – nasuwa podejrzenie ciała obcego w nosie (klocek, koralik, kawałek jedzenia).
• Wysypka, obrzęki, nagłe pogorszenie oddechu po kontakcie z potencjalnym alergenem – może to być reakcja alergiczna o cięższym przebiegu.

Do lekarza warto zgłosić się także wtedy, gdy katar, kaszel czy „ciągłe przeziębienie” utrzymują się tygodniami, a domowe metody nie przynoszą poprawy. To częsty scenariusz nieleczonej alergii, przerostu migdałka gardłowego lub przewlekłego zapalenia zatok.



Domowa pomoc przy katarze infekcyjnym

W przeziębieniu głównym celem jest ulga w objawach i wsparcie organizmu w walce z wirusem. Leczenie ma charakter objawowy, ale dobrze poprowadzone potrafi znacząco poprawić komfort dziecka.

Oczyszczanie i nawilżanie nosa

Udrożnienie nosa to podstawa – ułatwia oddychanie, zmniejsza kaszel i ryzyko zapalenia ucha. W praktyce sprawdza się kilka prostych kroków:

• Roztwór soli morskiej lub soli fizjologicznej w sprayu lub kroplach – rozrzedza wydzielinę, ułatwia jej usunięcie.
• Odkurzacz do nosa lub aspirator u młodszych dzieci – pomaga odessać zalegającą wydzielinę, gdy maluch nie potrafi jeszcze dobrze wydmuchać nosa.
• Nauka prawidłowego wydmuchiwania nosa u starszych dzieci – jedna dziurka na raz, bez nadmiernego „parcia”, żeby nie wtłaczać wydzieliny do uszu.
• Nawilżanie powietrza w pokoju – przy użyciu nawilżacza lub rozwieszonych mokrych ręczników; zbyt suche powietrze nasila katar i kaszel.

Przed snem dobrze jest oczyścić nos dokładniej, tak aby dziecko miało większą szansę na spokojniejszą noc. U niemowląt i maluchów często potrzebna jest pomoc dwóch rąk dorosłego – delikatność jest kluczowa, ale konsekwencja też.

Nawadnianie i odpoczynek

Przy infekcyjnym katarze organizm traci więcej wody, szczególnie jeśli towarzyszy mu gorączka. Nawet jeśli dziecko nie ma apetytu, picie trzeba „dopilnować”.

• podawaj często małe porcje – wodę, herbatki ziołowe odpowiednie do wieku, rozcieńczone soki,
• przy gorączce i gęstym katarze zwiększ ilość płynów ponad codzienną normę,
• pozwól dziecku odpoczywać tyle, ile potrzebuje – sen i spokojna zabawa w domu przyspieszają powrót do formy.

W przeziębieniu nie ma obowiązku „wyjadania do końca talerza”. Kluczowe jest nawadnianie, lekkostrawne posiłki i obserwacja ogólnego samopoczucia.

Leki dostępne bez recepty – z ostrożnością

Rodzice często sięgają po krople do nosa czy syropy „na katar” z apteki. W przypadku dzieci granica między pomocą a szkodą jest cienka, dlatego potrzebna jest rozwaga.

• Krople obkurczające błonę śluzową (tzw. „na zatkany nos”) można stosować u dzieci wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub zgodnie z wyraźnymi zaleceniami wiekowymi z ulotki, i tylko przez kilka dni. Nadużywane mogą uszkadzać śluzówkę i powodować przewlekły katar.
• Syropy wykrztuśne i przeciwkaszlowe nie leczą przyczyny kataru, a nieumiejętnie stosowane mogą nasilać kaszel lub utrudniać odkrztuszanie wydzieliny.
• Preparaty złożone „na przeziębienie” (z paracetamolem, pseudoefedryną, antyhistaminikiem) nie są przeznaczone rutynowo dla małych dzieci. Zawsze trzeba sprawdzić wiek i przeciwwskazania.

Jeśli pojawia się pokusa „podania czegoś silniejszego”, to dobry moment, by skonsultować się z pediatrą zamiast eksperymentować samodzielnie.

Postępowanie przy katarze alergicznym

Przy alergii głównym celem jest ograniczenie kontaktu z alergenem oraz zmniejszenie reakcji zapalnej w błonie śluzowej nosa i spojówek.

Unikanie alergenów i higiena nosa

Całkowite wyeliminowanie alergenu nie zawsze jest możliwe, ale nawet częściowe ograniczenie kontaktu potrafi znacząco osłabić objawy. W codzienności pomagają proste nawyki:

• Przy alergii na pyłki:
  • wietrzenie mieszkania krótko, najlepiej po deszczu lub wieczorem,
  • rezygnacja z długich spacerów w czasie największego pylenia (suche, wietrzne dni),
  • mycie włosów dziecka i zmiana ubrania po powrocie z dworu – pyłki osiadają na odzieży i włosach,
  • nie suszenie prania na zewnątrz w okresie silnego pylenia.
• Przy alergii na roztocza kurzu domowego:
  • pokrowce antyroztoczowe na materac i poduszki,
  • pranie pościeli w wysokiej temperaturze,
  • ograniczenie pluszaków w łóżku (lub regularne pranie i mrożenie),
  • redukcja dywanów, ciężkich zasłon i bibelotów zbierających kurz.
• Przy alergii na zwierzęta:
  • ograniczenie przebywania zwierzęcia w pokoju dziecka,
  • dokładne mycie rąk po kontakcie,
  • rozmowa z alergologiem o realnych możliwościach dalszego posiadania zwierzaka.

Podobnie jak przy infekcji, płukanie nosa solą fizjologiczną lub wodą morską pomaga mechanicznie usuwać alergeny z błony śluzowej. U wielu dzieci już sam ten zabieg przynosi sporą ulgę.

Leki przeciwalergiczne – kiedy są potrzebne

Jeżeli samą modyfikacją otoczenia nie udaje się opanować objawów, lekarz może zaproponować farmakoterapię. Schemat leczenia zawsze powinien być dobrany indywidualnie.

• Leki przeciwhistaminowe (w syropie, kroplach lub tabletkach) zmniejszają świąd, kichanie, łzawienie oczu i ilość wodnistej wydzieliny z nosa. Nowocześniejsze preparaty mniej usypiają, ale stosowanie ich u dzieci wymaga konsultacji z lekarzem.
• Doustne lub donosowe glikokortykosteroidy w niskich dawkach są złotym standardem w przewlekłym, silnym alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa. Stosowane prawidłowo i pod kontrolą lekarza są bezpieczne i silnie zmniejszają stan zapalny.
• Krople do oczu z lekiem przeciwalergicznym pomagają przy dominujących objawach ocznych (zaczerwienienie, świąd, łzawienie).

U dzieci z udokumentowaną alergią wziewną i nawracającymi, ciężkimi objawami można rozważyć immunoterapię swoistą (odczulanie). To jednak decyzja długoterminowa, podejmowana z alergologiem po pełnej diagnostyce.

Katar, który „nie mija” – kiedy podejrzewać przewlekły problem

Zdarza się, że dziecko prawie bez przerwy chodzi z katarem, chrapie, ma wiecznie otwarte usta i mówi „przez nos”. Nie zawsze jest to tylko kwestia alergii czy serii przeziębień.

Przerost trzeciego migdałka i przewlekły katar

Przerośnięty migdałek gardłowy (tzw. trzeci migdałek) może mechanicznie utrudniać drożność nosa. Obraz jest dość charakterystyczny:

• dziecko częściej oddycha przez usta,
• chrapie lub głośno oddycha w nocy,
• ma nawracające infekcje ucha środkowego, słabiej słyszy,
• mimo leczenia katar wciąż nawraca lub utrzymuje się przewlekle.

W takiej sytuacji pediatra zwykle kieruje dziecko do laryngologa. Czasem wystarcza leczenie zachowawcze i praca nad odpornością, innym razem potrzebna jest operacja usunięcia przerośniętego migdałka.

Przewlekłe zapalenie zatok u starszych dzieci

U przedszkolaków i dzieci szkolnych przewlekły katar z gęstą wydzieliną, bólem głowy i nieprzyjemnym zapachem z ust może oznaczać problem z zatokami przynosowymi. Dziecko często skarży się wtedy na:

• ciągłe „przytkany” nos,
• ucisk w okolicy czoła, policzków,
• kaszel nasilający się nad ranem, spowodowany spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła.

Tu konieczna jest ocena lekarska, czasem także badania obrazowe. Przewlekłe zapalenie zatok wymaga dłuższego leczenia i różni się od prostego przeziębienia czy alergii, choć objawy mogą się mieszać.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak odróżnić alergię od przeziębienia u dziecka po katarze?

W przeziębieniu katar pojawia się stopniowo, często po 1–3 dniach od kontaktu z chorymi, a objawom towarzyszą osłabienie, ból gardła, kaszel i często gorączka. Wydzielina z nosa początkowo jest wodnista, ale po 2–3 dniach gęstnieje i może stać się żółta lub zielona.

W alergii katar zaczyna się nagle, np. po wyjściu na dwór w czasie pylenia lub po kontakcie ze zwierzęciem. Wydzielina jest zwykle przezroczysta, bardzo wodnista („leci jak z kranu”), a dziecko kicha seriami, ma swędzący nos i oczy, często też łzawienie. Gorączka praktycznie nie występuje, a ogólne samopoczucie zwykle jest dobre.

Ile trwa katar przy przeziębieniu, a ile przy alergii u dziecka?

Typowe przeziębienie u dziecka trwa około 7–10 dni. Katar zwykle zaczyna się wodniście, potem gęstnieje, a pod koniec stopniowo się zmniejsza i ustępuje. Jeśli katar i inne objawy infekcji utrzymują się znacznie dłużej, warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć powikłania (np. zapalenie zatok).

Katar alergiczny może trwać wiele tygodni lub nawet miesięcy – zwłaszcza jeśli dziecko ma stały kontakt z alergenem (np. roztocza kurzu domowego, sierść kota). W przypadku alergii na pyłki pojawia się co roku w podobnym okresie (np. wiosną) i może nawracać przy każdym kontakcie z alergenem.

Czy kolor kataru u dziecka mówi, czy to alergia czy przeziębienie?

W alergii wydzielina z nosa jest prawie zawsze przezroczysta, wodnista i bardzo obfita. Nie gęstnieje wyraźnie, chyba że dołączy się nadkażenie lub przewlekły stan zapalny.

W przeziębieniu katar na początku również bywa wodnisty, ale po 2–3 dniach zwykle staje się gęstszy, lepki, żółtawy lub zielonkawy. Sam kolor gęstej wydzieliny nie oznacza automatycznie infekcji bakteryjnej, ale świadczy o tym, że organizm „sprząta” po wirusach.

Czy przy alergii u dziecka może być gorączka?

Klassyczna alergia wziewna (np. na pyłki, roztocza, sierść) bardzo rzadko powoduje gorączkę. Dziecko może być rozdrażnione, gorzej spać z powodu kataru czy świądu, ale temperatura ciała zwykle pozostaje prawidłowa.

Jeśli do typowych objawów alergii (świąd nosa i oczu, wodnisty katar, napadowe kichanie) dołącza się gorączka, złe samopoczucie i ból gardła, może to oznaczać, że na alergię nałożyła się infekcja. W takiej sytuacji wskazana jest konsultacja pediatryczna.

Kiedy katar alergiczny u dziecka nasila się najbardziej?

Katar alergiczny często nasila się w określonych porach roku lub miejscach. W alergii na pyłki objawy bywają silniejsze wiosną i latem, szczególnie na dworze, przy wietrznej pogodzie i w słoneczne dni. Charakterystyczne bywa również nasilanie się objawów rano – dziecko po przebudzeniu kicha seriami i ma bardzo wodnisty katar.

W alergii na roztocza lub sierść zwierząt katar pojawia się głównie w pomieszczeniach, gdzie obecne są alergeny – np. w domu z kotem, w mieszkaniu z dużą ilością dywanów. Na zewnątrz lub w dobrze wietrzonych pomieszczeniach objawy często słabną.

Kiedy z katarem u dziecka i podejrzeniem alergii lub przeziębienia iść do lekarza?

Do pediatry warto zgłosić się, gdy: katar trwa dłużej niż 10–14 dni, pojawia się wysoka gorączka, dziecko jest bardzo osłabione, skarży się na silny ból głowy, ucha lub zatok, a także gdy oddech staje się przyspieszony, świszczący lub dziecko ma trudności z oddychaniem. Konsultacji wymaga też nawracający kaszel „schodzący na oskrzela”.

W przypadku podejrzenia alergii do lekarza (pediatry lub alergologa) warto udać się, jeśli: katar i kichanie powtarzają się co roku w tym samym okresie, utrzymują się tygodniami, towarzyszy im świąd i łzawienie oczu, a objawy wyraźnie nasilają się po kontakcie z określonym czynnikiem (trawa, zwierzę, kurz).

Czy leki przeciwalergiczne pomagają odróżnić alergię od przeziębienia u dziecka?

Tak, reakcja na leki przeciwhistaminowe może być jedną z podpowiedzi. W alergicznym katarze u dziecka po podaniu odpowiedniego leku często szybko zmniejsza się wodnisty katar, kichanie i świąd nosa oraz oczu. Dziecko odczuwa wyraźną poprawę.

W zwykłym przeziębieniu leki przeciwalergiczne zwykle nie przynoszą istotnej ulgi – katar może nieco się zmniejszyć, ale nie znika, a objawy infekcji (gorączka, ból gardła, ogólne rozbicie) pozostają. O doborze leku przeciwhistaminowego powinien decydować lekarz, zwłaszcza u małych dzieci.

Najważniejsze lekcje

• Rozróżnienie między alergią a przeziębieniem jest kluczowe, bo wymaga zupełnie innego postępowania i niewłaściwe leczenie może przedłużać objawy oraz sprzyjać powikłaniom (np. zapaleniu zatok czy ucha).
• Przeziębienie rozwija się stopniowo w ciągu 1–2 dni, trwa zwykle 7–10 dni, często przebiega z gorączką, osłabieniem i gęstniejącą wydzieliną z nosa, która może stać się żółta lub zielona.
• Alergiczny katar zaczyna się nagle po kontakcie z alergenem, jest przewlekły lub nawracający, z obfitą wodnistą wydzieliną, napadowym kichaniem, świądem nosa i oczu oraz częstym łzawieniem.
• W alergii ogólne samopoczucie dziecka jest zwykle dobre (jest aktywne, choć podrażnione katarem), natomiast w przeziębieniu częściej występuje rozbicie, ból głowy i mięśni oraz niechęć do zabawy.
• Na alergię wskazują objawy pojawiające się tylko w określonych miejscach (np. w domu z kotem, w mieszkaniu z dywanami) lub powtarzające się co roku w tej samej porze, zwłaszcza wiosną i latem w okresie pylenia.
• Na przeziębienie sugeruje wystąpienie kataru kilka dni po kontakcie z chorymi dziećmi, jesienno-zimowa pora roku oraz typowy przebieg: najpierw ból gardła i osłabienie, potem wodnisty katar, który po 2–3 dniach gęstnieje.

Co jeszcze warto przeczytać:

• 

  Jak odróżnić alergiczny nieżyt nosa od zwykłego kataru?

• 

  Kiedy katar u dziecka wymaga wizyty u lekarza?

• 

  Jak odróżnić przeziębienie od grypy u dziecka?

• 

  Kaszel u dziecka – suchy czy mokry? Jak pomóc maluchowi?

• 

  Częste infekcje u dziecka – kiedy warto skonsultować…

• 

  Kiedy dziecko jest zbyt chore na przedszkole?…